Piekło
Piekło – w eschatologiach religii uznających życie pozagrobowe – miejsce przebywania lub stan dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na Ziemi.
Wyobrażenie piekła w różnych systemach religijnych
[edytuj | edytuj kod]Religie pierwotne i starożytne
[edytuj | edytuj kod]Według wielu religii pierwotnych i starożytnych, jak np. religia starożytnej Grecji zaświaty znajdowały się przeważnie pod ziemią – kraina Hadesa, a wyobrażenia doznawanych w nich kar były kształtowane na wzór doczesnych cierpień człowieka (głód, pragnienie, tortury, ból, płacz, niewola, strach etc.). Pod ziemią mieściła się także siedziba złych duchów.
Judaizm
[edytuj | edytuj kod]Według judaizmu, obok podziemnego miejsca do przebywania wszystkich zmarłych (szeol), istnieje miejsce kary dla potępionych (Gehenna).
Chrześcijaństwo
[edytuj | edytuj kod]- Zobacz też:
Według chrześcijaństwa głównego nurtu (katolicyzm, prawosławie i protestantyzm) piekło jest stanem potępionych aniołów i zmarłych ludzi, na zawsze pozbawionych daru oglądania Boga (poena damni), dręczonych cierpieniami fizycznymi (poena sensus), czyli męka ognia, na temat której Kościół nie wypowiadał się oficjalnie[1]. Przez długie lata rozpowszechnione było, zarówno wśród katolików, jak i protestantów, dosłowne rozumienie ognia piekielnego jako powodującego cierpienia fizyczne. Przeciwne poglądy przedstawiało jedynie kilku ojców Kościoła jak Orygenes czy Ambroży z Mediolanu. W okresie nowożytnym o metaforycznym znaczeniu ognia piekielnego w Kościele katolickim przekonany był Ambrosius Catharinus (zm. w 1553), a w protestantyzmie m.in. Jan Kalwin (Institutio religionis christianae III,25,12[2][3][4]).
Niektóre wyznania chrześcijańskie przyjmują również anihilacjonizm, w formie unicestwienia bezbożnych w jeziorze ognia (np. adwentyści dnia siódmego[5]) lub całkowicie odrzucają koncepcję piekła jako miejsca ognistych mąk (np. Świadkowie Jehowy, którzy uważają je nie za miejsce mąk, a za wspólny grób ludzkości[6]).
Adwentyzm
[edytuj | edytuj kod]Według adwentystów Bóg byłby gorszy od Nerona, Hitlera i Stalina, gdyby skazywał ludzi na wieczne męczarnie[7]. Szatan, propagując koncept wiecznego piekła, oskarża w ten sposób Boga o niezwykłe okrucieństwo. Ostatecznie szatan i jego aniołowie spłoną w jeziorze ognia, które nie będzie dosłownie trwać wiecznie, ale będzie wieczne w skutkach[8].
Wyobrażenie piekła w Biblii
[edytuj | edytuj kod]Stary Testament
- Szeol[9]: Księga Rodzaju 37:35, 42:38, 44:29, 44:31, itd. (w języku greckim – Septuaginta – Szeol stał się Hades)
- Hinnom[10]: Jeremiasz 19:6, itd. (w języku greckim Ge Hinnom – Dolina Hinnom – stała się Gehenna).
Nowy Testament
- Hades[11]: Ewangelia Mateusza 11:23 16:18. Ewangelia Łukasza 10:15. Dzieje Apostolskie. 2:27,31. 1 Kor 15:55. Objawienie 1:18, 6:8 20:13,14
- Gehenna[12]: Ewangelia Mateusza 5:22,29,30, 10:28, 18:9, 23:15,33. Ewangelia Marka 9:43,45,47, Łukasz 12:5, Jakub 3:6.
Islam
[edytuj | edytuj kod]Według islamu piekło to miejsce, w którym ogień trawi skórę, po spaleniu odradzającą się na nowo. Niewierzący pozostaną w nim na wieki, wierzący, którzy do niego trafią za grzechy mają zawsze, prędzej czy później szansę na raj.
Buddyzm
[edytuj | edytuj kod]Według buddyzmu ogólna nazwa dla piekła to naraka. Naraka zawiera 16 piekieł (w tym 8 gorących i 8 zimnych), a chociaż okres przebywania w nich może być niezmiernie długi, to jednak jest ograniczony. Nauki o piekłach są interpretowane dosłownie, bądź jako symboliczne przedstawienie różnych stanów umysłu.
Spirytyzm
[edytuj | edytuj kod]Według teorii spirytyzmu, bazującej na przekazach duchów wyższych, zebranej w dziełach Allana Kardeca (zwłaszcza w dziele Niebo i piekło według spirytyzmu), piekło nie istnieje; dobry i sprawiedliwy Bóg nie mógłby skazywać żadnego ze swoich dzieci na wieczne męki; w spirytyzmie przyjmuje się, że dusze wciąż się doskonalą poprzez kolejne wcielenia i każda z nich otrzymuje zawsze szansę na poprawę.
Wizje piekła w sztuce
[edytuj | edytuj kod]- Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz,
W malarstwie wizerunki piekła z dużą ekspresją przedstawiał m.in. Hieronim Bosch i Hans Memling.
Najbardziej znany literacki obraz piekła zawiera Boska Komedia Dantego. Piekło jako abstrakcyjne miejsce, gdzie człowiek może trafić w już życiu doczesnym, stało się głównym tematem Sezonu w piekle Arthura Rimbauda. Opisem rzekomego pobytu w piekle jest książka protestanta Billa Wiese pt. 23 minuty w piekle.
W muzyce jednym z bardziej znanych tytułów jest Orfeusz w piekle Offenbacha, jednak piekło offenbachowskie znacznie odbiega od standardowych jego wyobrażeń. W operetce jest to siedziba bogów utożsamianych zresztą z paryskim establishmentem z czasów kompozytora.
Piekło (i jego mieszkańcy) są częstym tematem przysłów.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Oxford - Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Anglia za Plantagenetów - kultura i sztuka, t. 19, Poznań: Polskie Media Amer, 2007, s. 296, ISBN 978-83-7425-699-5 .
- ↑ John Calvin , Of the last resurrection, [w:] Institutes of the Christian Religion [online], ccel.org [dostęp 2015-08-31] (ang.).
- ↑ J. Hontheim , Hell, [w:] Catholic Encyclopedia, newadvent.org, 1910 [dostęp 2015-08-31] (ang.).
- ↑ Peter Marschall , The Reformation of Hell? Protestant and Catholic Infernalisms in England, c. 1560–1640, „Journal of Ecclesiastical History”, 61, 2, Cambridge University Press, 2010, s. 279–298 (ang.).
- ↑ Najczęściej zadawane pytania - Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w Polsce [online], adwent.pl [zarchiwizowane z adresu 2016-05-15] .
- ↑ Watchtower, Czy piekło to miejsce wiecznych mąk? [online], jw.org [dostęp 2014-06-03] .
- ↑ Jonatan Dünkel , Piekło: Czyżby Bóg był gorszy niż Hitler i Stalin? [online] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-24] .
- ↑ Jonatan Dünkel , Biblijna prawda o piekle [online] [zarchiwizowane z adresu 2015-05-24] .
- ↑ Szeol
- ↑ Hinnom
- ↑ ᾅδης Hades
- ↑ γέεννα Gehenna
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jerzy Prokopiuk, Nieba i piekła, Gdynia: Uraeus, 2001, ISBN 83-85732-95-0, OCLC 751240866 .
- Georges Minois, „Historia piekła" (franc. Histoire de l'enfer), 1994, wyd. pol. 1998, Volumen, przeł.A. Kędzierzawska,B. Szczepańska, ISBN 83-86857-90-0
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Thomas Talbott , Heaven and Hell in Christian Thought, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 17 lutego 2017, ISSN 1095-5054 [dostęp 2017-12-31] (ang.). (Niebo i piekło w myśli chrześcijańskiej)
Hell (ang.), Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-12].