Sable Island
Fotografia satelitarna wyspy (kwiecień 1994; północ jest u góry zdjęcia) | |
Kontynent | |
---|---|
Państwo | |
Prowincja | |
Akwen | |
Powierzchnia |
31 km² |
Położenie na mapie Nowej Szkocji | |
Położenie na mapie Kanady | |
Sable Island (fr. Île de Sable) – wyspa o zmiennej powierzchni, w południowej części kanadyjskiego szelfu kontynentalnego na Oceanie Atlantyckim.
Geologia i geografia
[edytuj | edytuj kod]Wyspa składająca się z pasm piaszczystych wydm, zbudowana jest z utworów jurajskich i trzeciorzędowych, pokrytych osadami czwartorzędowymi (także pochodzenia lodowcowego), współcześnie jest dzielona na cztery jednostki fizjograficzne obejmujące odpowiednio część wschodnią, zachodnią, centralną i plaże (w tym wyschłe w 2012 Wallace Lake) w południowym fragmencie wyspy i cechuje się zmienną powierzchnią, w najszerszym miejscu (zgodnie z badaniami z połowy drugiej dekady XXI w.), osiągając odległość 1,4 km między oboma brzegami[1].
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Wyspa ma kształt półksiężyca i leży w kanadyjskiej prowincji Nowa Szkocja (hrabstwo Halifax), w obszarze atlantyckiego szelfu kontynentalnego, o 300 km w kierunku południowo-wschodnim oddalona od Halifaksu (a o 156 km od najbliższego fragmentu półwyspu Nowa Szkocja), będąc jedynym fragmentem ławicy Sable Island Bank położonym powyżej poziomu morza[2].
Nazewnictwo i historia
[edytuj | edytuj kod]Wyspa, której współczesne miano (od niego nazwana też cała ławica) pochodzi od francuskiego określenia piasku – sable (w tym języku miano to: Île de Sable), została prawdopodobnie dostrzeżona (najpewniej w 1520) przez portugalskiego odkrywcę João Alvaresa Fagundesa i jest utożsamiana z tą, nazwaną przez niego mianem Santa Cruz, na portugalskich mapach z XVI w. figurującą pod nazwą Fagunda[3]. Wyspa określana była aż po XX w. „cmentarzyskiem Atlantyku” ze względu na niezliczone wraki statków osiadłych na okolicznych mieliznach, począwszy od 1583 (pierwsze udokumentowane zdarzenie; statek angielski należący do Humphreya Gilberta), dlatego w myśl zarządzenia gubernatora Nowej Szkocji Johna Wentwortha z 1800 ustanowiono na niej stację ratunkową (jej działanie wspierał długoletni skarbnik kolonii Michael Wallace), którą od 1873 wspomagały latarnie morskie[4]. Pomiarów jej wybrzeża dokonał w XIX w. Henry Wolsey Bayfield[5].
Ludność
[edytuj | edytuj kod]U schyłku XX w. wobec automatyzacji obsługi latarni morskich (jeszcze w latach 60. XX w.) jedyną stałą ludnością wyspy pozostawały osoby zatrudnione przez władze federalnej służby meteorologicznej i nawigacyjnej, okresowo w lecie powiększaną przez przybywających tu w celach badawczych naukowców[6].
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]W pobliżu wyspy znajdują się ujęcia gazu ziemnego, transportowanego gazociągiem do Country Harbour[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ M.-L. Byrne , B. Freedman , D. Colville , The geology of Sable Island and evolution of the Sable Island Bank, [w:] Sable Island. The ecology and biodiversity of Sable Island, B. Friedman (red.), Markham, ON 2016, s. 17, 19, 20, 23–25 ; W.B. Hamilton , Sable Island, [w:] W.B. Hamilton, Place Names of Atlantic Canada, Toronto–Buffalo–London 1996, s. 394 .
- ↑ Sable Island [online], Natural Resources Canada / Ressources naturelles Canada – nrcan.gc.ca [dostęp 2021-05-19] ; M.-L. Byrne , B. Freedman , D. Colville , The geology of Sable Island and evolution of the Sable Island Bank, [w:] Sable Island. The ecology and biodiversity of Sable Island, B. Friedman (red.), Markham, ON 2016, s. 16–17 ; W.B. Hamilton , Sable Island, [w:] W.B. Hamilton, Place Names of Atlantic Canada, Toronto–Buffalo–London 1996, s. 394 .
- ↑ W.B. Hamilton , Cape Sable; Cape Sable Island, [w:] W.B. Hamilton, Place Names of Atlantic Canada, Toronto–Buffalo–London 1996, s. 307 ; W.B. Hamilton , Windows on history and culture, [w:] W.B. Hamilton, Place Names of Atlantic Canada, Toronto–Buffalo–London 1996, s. 15 ; Île de Sable [online], Natural Resources Canada / Ressources naturelles Canada – nrcan.gc.ca [dostęp 2021-05-19] ; J.H. Marsh , Joao Alvares Fagundes [online], The Canadian Encyclopedia / L’Encyclopédie canadienne – thecanadianencyclopedia.ca [dostęp 2021-05-19] ; Sable Island / Île de Sable [online], Natural Resources Canada / Ressources naturelles Canada – nrcan.gc.ca [dostęp 2021-05-19] ; L.-A. Vigneras , Fagundes, João Alvares, [w:] Dictionary of Canadian Biography, F.G. Halpenny, J. Hamelin (red.), t. 1, Toronto–London 1979 [dostęp 2021-05-19] .
- ↑ W.B. Hamilton , Sable Island, [w:] W.B. Hamilton, Place Names of Atlantic Canada, Toronto–Buffalo–London 1996, s. 394–395 ; W.B. Hamilton , Wallace; Wallace Lake, [w:] W.B. Hamilton, Place Names of Atlantic Canada, Toronto–Buffalo–London 1996, s. 413–414 .
- ↑ W.B. Hamilton , Bayfield; Bayfield Beach; Bayfield Road, [w:] W.B. Hamilton, Place Names of Atlantic Canada, Toronto–Buffalo–London 1996, s. 293 .
- ↑ W.B. Hamilton , Sable Island, [w:] W.B. Hamilton, Place Names of Atlantic Canada, Toronto–Buffalo–London 1996, s. 395 .
- ↑ W.B. Hamilton , Country Harbour, [w:] W.B. Hamilton, Place Names of Atlantic Canada, Toronto–Buffalo–London 1996, s. 314–315 .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Mary-Louise Byrne , Bill Freedman , David Colville , The geology of Sable Island and evolution of the Sable Island Bank, [w:] Sable Island. The ecology and biodiversity of Sable Island, Bill Friedman (red.), Markham, ON: Fitzhenry & Whiteside, 2016, s. 16–33 .
- William B. Hamilton , Place Names of Atlantic Canada, Toronto–Buffalo–London: University of Toronto Press, 1996 .
- Île de Sable [online], Natural Resources Canada / Ressources naturelles Canada – nrcan.gc.ca [dostęp 2021-05-19] .
- James H. Marsh , Joao Alvares Fagundes [online], The Canadian Encyclopedia / L’Encyclopédie canadienne – thecanadianencyclopedia.ca [dostęp 2021-05-19] .
- Sable Island [online], Natural Resources Canada / Ressources naturelles Canada – nrcan.gc.ca [dostęp 2021-05-19] .
- Sable Island / Île de Sable [online], Natural Resources Canada / Ressources naturelles Canada – nrcan.gc.ca [dostęp 2021-05-19] .
- L.-A. Vigneras , Fagundes, João Alvares, [w:] Dictionary of Canadian Biography, F.G. Halpenny, J. Hamelin (red.), t. 1, Toronto–London: University of Toronto Press, 1979 [dostęp 2021-05-19] .